Clicky

UpphafssÝ­a ═slendingabˇkar Frˇ­leikur um tilur­ ═slendingabˇkar
Um ŠttfrŠ­i ß ═slandi
Heimildir ═slendingabˇkar
Mannt÷l ß ═slandi
Um kirkjubŠkur
Nokkrir merkir ŠttfrŠ­ingar
Hvernig nota skal ═slendingabˇk
Nokkrar algengar spurningar
╔g hef glata­ lykilor­inu mÝnu
Skilmßlar um notkun
English Summary

═slensk erf­agreining  Fri­rik Sk˙lason ehf. 
© 1997 - 2017
═slensk erf­agreining ehf. og Fri­rik Sk˙lason ehf. Allur rÚttur ßskilinn.



KIRKJUBÆKUR


Elsta varðveitta íslenska prestþjónustubókin er frá árinu 1664 og var það Halldór Jónsson prófastur sem hélt hana. Bókin er reyndar meira í ætt við minnisbók en eiginlega prestsþjónustubók og er t.a.m. ítarlega fjallað um kaupmála milli hjóna en ekki getið um fæðingar- og dánardaga ómerkara fólks.

Þó nokkuð hafi verið um að íslenskir prestar héldu prestsþjónustubækur, var það ekki fyrr en árið 1735 að biskupum var boðið að krefja þá um slíkar skrár. Í kjölfar heimsóknar Ludvig Harboes hingað til lands árið 1741 í því markmiði að kanna ástand kirkju- og menntamála þjóðarinnar var þó fyrst farið að ganga eftir prestþjónustubókunum. Harboe mæltist til þess að prestar skyldu halda nákvæmar skrár yfir prestsverk sín: Skírnir og fæðingar, fermingar, giftingar og greftranir auk þess að halda skrár yfir flutninga fólks til og frá sóknum og almenna kunnáttu sóknarbarnanna. Prestsþjónustubækurnar skyldu vera eign kirkjunnar og átti biskup að árita þær.

Það er misjafnt hversu vel elstu prestsþjónustu- og húsvitjunarbækur hafa varðveist þar sem slæm húsakynni, kirkjubrunar, flutningar á kirkjustöðum og hirðuleysi um varðveislu gamalla skjala varð til þess að all margar fóru forgörðum. Hannes Finnsson, aðstoðarbiskup Finns Jónssonar föður síns, hvatti presta mjög til að halda utan um prestsþjónustubækur sínar og bækurnar voru mun betur færðar eftir 1780.

Frá 19. öld hafa prestsþjónustubækur varðveist nokkuð vel og mynda þær samfellda skráningu allt fram til okkar daga. Heimildargildi prestsþjónustubókanna er ómetanlegt og eru þær undirstaða allra ættrakninga á seinni tímum. Aðgangur er veittur að kirkjubókum þrjátíu árum eftir síðustu skráningu.